Wszystkie głosy synagogi: pieśni dawnej Polski. Koncert w ramach 9. Festiwalu Muzyki Przywracanej

Festiwal Muzyki Przywracanej to wydarzenie poświęcone muzyce, która z różnych powodów zniknęła z naszych sal koncertowych, pamięci i codziennego doświadczenia kultury. Przywracamy do życia zapomniane dzieła, dawne tradycje wykonawcze, nieznanych kompozytorów i muzyczne światy, które przez lata pozostawały ukryte w archiwach, rękopisach lub lokalnej pamięci. Obok odkrywanych na nowo arcydzieł prezentujemy także artystów, którzy twórczo rozwijają dawne tradycje i nadają im nowe znaczenia. Dlaczego właśnie w Szczecinie? Historia naszego miasta jest historią nieustannych spotkań, migracji i przenikania kultur. Tutaj każda muzyka może poczuć się jak u siebie. Finałowy koncert Festiwalu nawiązuje do jego ośmiu poprzednich edycji, podczas których wykonywaliśmy ogromną liczbę dzieł muzyki sakralnej. Niesamowity duch tej muzyki towarzyszy nam od pierwszego koncertu w 2018 roku. I chociaż od tego czasu świat dookoła nas zmienił się prawie nie do poznania, chcemy na jeden wieczór w roku wrócić do tej atmosfery, która stała się naszym znakiem rozpoznawczym. Program koncertu obejmuje utwory kantorów i kompozytorów działających na ziemiach polskich na przełomie XIX i XX wieku – twórców, których muzyka niegdyś wypełniała synagogi Warszawy, Krakowa, Łodzi, Białegostoku, Częstochowy czy wielonarodowego Lwowa. Był to świat intensywnego duchowego i artystycznego życia, w którym modlitwa splatała się z romantyczną ekspresją, a głosy kantorów i solistów budowały niezwykłą, wielobarwną przestrzeń brzmienia. Ten świat zamilkł niemal całkowicie. Zagłada społeczności żydowskich przerwała ciągłość tradycji, a muzyka, która przez dekady kształtowała duchowy pejzaż polskich miast, przetrwała jedynie w rozproszonych śpiewnikach, pojedynczych rękopisach i archiwalnych wzmiankach. Dziś jej powrót ma wymiar nie tylko artystyczny, ale głęboko symboliczny – jest próbą przywrócenia głosu tym, którzy zostali pozbawieni możliwości dalszego tworzenia. W centrum programu znajdują się twórcy reprezentujący różne nurty polsko-żydowskiej kultury muzycznej: Abraham Bernstein, Jakub Weiss, Eliezer Goldberg, Abraham Ber Birnbaum, Leo Low i Baruch Kinstler. Ich kompozycje – od intymnych modlitw po rozbudowane formy liturgiczno-koncertowe – ukazują bogactwo i siłę tradycji, która przez dekady pozostawała w cieniu.